2024 Çanakkale Çevre Durum Raporunda Sarıçay
2023 raporunda Atikhisar Barajı çıkışı 67 kat fazla olan kurşun 2024'te boş bırakılmış, diğer ağır metaller gibi, mangan hariç; siyanür, arsenik, kadmiyum, nikel...Bunun araştırılmasını talep ediyoruz.
2024 RAPOR Bağlantısı: https://webdosya.csb.gov.tr/v2/ced/2026/01/Canakkale_icdr2024-20260106153232.pdf
SARIÇAY ile ilgili kısımlar şöyle:
1. Sarıçay
Rapora göre Sarıçay, Çanakkale ilinin önemli akarsularından biridir ve Kazdağı'ndan doğan sularla beslenmemekle birlikte kendi kaynağına sahiptir.
Doğduğu ve Döküldüğü Yer: Sarıçay, Küçükburun mevkisinden doğmakta ve Çanakkale Boğazı'na dökülmektedir
. Uzunluk ve Debi: Toplam uzunluğu ve il sınırları içindeki uzunluğu 40 km'dir. Maksimum debisi 1300 olarak belirtilmiştir
. Geçtiği Önemli Noktalar:
Atikhisar Barajı: Sarıçay üzerinde, Çanakkale'nin içme ve kullanma suyunu sağlayan Atikhisar Barajı bulunmaktadır. Rapor, "Sarıçay - Atikhisar Barajı Çıkışı"nı bir izleme noktası olarak belirtir
. Çanakkale Merkez: Akarsu, Çanakkale şehir merkezinden geçmektedir ("Sarıçay - Çanakkale Merkez" izleme noktası olarak geçer)
. Sarıçay Ovası: Sarıçay'ın oluşturduğu vadi ve çevresi, Anadolu yakasındaki ovalardan biri olan "Sarıçay Ovası" olarak tanımlanmıştır
.
2. Çanakkale Çayı
Rapordaki "İlin Akarsuları" listesinde (Çizelge 17) "Çanakkale Çayı" adıyla ayrı bir akarsu yer almamaktadır; ancak bu isim raporun atık yönetimi bölümünde geçmektedir.
Kullanım Bağlamı: "Çanakkale Çayı", Çanakkale Merkez ilçe ve Çanakkale Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi'nin arıtılmış sularının deşarj edildiği nokta (alıcı ortam) olarak belirtilmiştir
. Açıklama: Coğrafi verilerde (Çizelge 17) sadece Sarıçay'ın Çanakkale Boğazı'na döküldüğü ve merkezden geçtiği bilgisi yer aldığından, raporda "Çanakkale Çayı" olarak anılan alıcı ortamın, şehir merkezinden geçen Sarıçay'ın denize ulaşan kısmı veya bu akarsu ile bağlantılı bir kol olması muhtemeldir.
Özetle; Sarıçay, Küçükburun'dan doğup Atikhisar Barajı ve Çanakkale şehir merkezinden geçerek Boğaz'a dökülen ana akarsudur. Çanakkale Çayı ifadesi ise raporda spesifik olarak şehrin atıksu arıtma tesisinin deşarj noktası olarak kullanılmıştır.
(Not: Sarıçay İnisiyatifi: Bu fazla azot ve fosforu açıklıyor çünkü arıtmadan fazlaca çıkan bunlar. Yeni projeyle atık suyu arıtıldıktan sonra tarımsal sulamada kullanılacak, Saraycık gibi.)
RAPORDAKİ BİLGİLERDEN SONRA BİR ARASTIRMA:
HAVZADA BULUNAN SANAYİ ve olası KİRLETİCİLER? (inisiyatifin adlandırması)
Çalışkanlar Hazır Beton
Konum/Mevki: Hazır Beton Üretim Tesisi - Çanakkale Merkez
Koordinat: 40.146540, 26.432831
Faaliyet: Hazır beton üretimi
Çalışkanlar Hazır Beton firması ile ilgili Çevre Durum Raporu'ndaki veriler (Çizelge 31: Endüstriyel Kaynaklar tablosu) aşağıdaki gibidir:
Alıcı Ortam: Raporda bu tesis için bir dere veya deniz ismi (alıcı ortam) yazılmamıştır. Bunun yerine deşarj yeri "Endüstriyel Yeniden Kullanım" olarak belirtilmiştir. Yani oluşan su, arıtıldıktan sonra tesis içinde veya üretimde tekrar kullanılmaktadır.
Atıksu Miktarı: Tesisin günlük atıksu miktarı 8,4 $m^3$/gün (yaklaşık 8 buçuk ton) olarak belirtilmiştir. (Tablodaki 8,400 ifadesi rapordaki diğer verilerle kıyaslandığında 8.4'e karşılık gelmektedir).
Suyun Niteliği: Hazır beton üretiminden kaynaklanan bu suya "Fiziksel Arıtma" (çökeltme havuzları vb.) uygulanmaktadır. Bu yöntem, suyun içindeki kum, çakıl ve çimento tortularının fiziksel olarak dibe çöktürülerek suyun tekrar kullanılabilir hale getirilmesi işlemidir.
Havzaya (Sarıçay havzasına) çok yakın bir beton işletmesinin çaya zarar verme potansiyeli vardır, ancak rapordaki veriler bu tesisin "Endüstriyel Yeniden Kullanım" prensibiyle çalıştığını, yani atıksuyunu çaya dökmeyip tesis içinde geri dönüştürdüğünü göstermektedir.
Yine de genel olarak beton santralleri, gerekli önlemler alınmazsa veya kaçak/sızıntı olursa bir akarsuya şu şekillerde zarar verebilir:
1. Kimyasal Kirlilik (Yüksek pH ve Kostik Etki)
Nasıl Zarar Verir? Beton ve çimento esaslı atık sular oldukça yüksek alkali (bazik) özelliğe sahiptir. Bu suların pH değeri 11-12 seviyelerine çıkabilir (Normal dere suyu pH 6-8 arasıdır).
Etkisi: Yüksek pH'lı su dereye karışırsa suda yaşayan balıklar ve diğer canlılar için toksik (zehirli) etki yaratır, kimyasal yanıklara neden olur ve ölümlere yol açabilir.
2. Fiziksel Kirlilik (Bulanıklık ve Tortu)
Nasıl Zarar Verir? Beton üretiminde kullanılan kum, çakıl ve çimento tozları yıkama sularıyla birlikte akarsuya karışabilir.
Etkisi: Bu partiküller suyun bulanıklaşmasına neden olur. Bulanık su güneş ışığını engeller, su altı bitkilerinin fotosentez yapmasını durdurur. Ayrıca katı maddeler balıkların solungaçlarını tıkayarak boğulmalarına neden olabilir.
3. Dere Yatağının Bozulması (Katılaşma)
Nasıl Zarar Verir? Çimento şerbeti içeren atık sular dere yatağına çökerse zamanla sertleşip betonlaşabilir.
Etkisi: Bu durum dere tabanındaki doğal yaşam alanlarını (yumurtlama bölgeleri, bentik canlı yuvaları) yok eder ve suyun doğal akış rejimini bozar.
Rapordaki Durum: Çalışkanlar Hazır Beton Örneği
Çanakkale Çevre Durum Raporu'na göre, bahsettiğiniz Çalışkanlar Hazır Beton tesisi için şu tedbirler kayıtlıdır:
Arıtma Yöntemi: Fiziksel Arıtma (Çökeltme havuzları ile katı maddelerin dibe çökmesi sağlanır).
Deşarj Durumu: "Endüstriyel Yeniden Kullanım". Tesis, arıttığı suyu tekrar beton üretiminde veya araç yıkamada kullanarak dışarıya (Sarıçay'a) atıksu deşarj etmediğini beyan etmiştir.
Sonuç olarak: Tesis rapordaki "Yeniden Kullanım" taahhüdüne sadık kaldığı sürece Sarıçay'a zarar vermez. Ancak havzaya çok yakın olduğu için olası bir havuz taşması, kaza veya kaçak durumunda yukarıda sayılan (pH yükselmesi, bulanıklık) riskler Sarıçay için tehdit oluşturabilir
Comments
Post a Comment