SARIÇAY KENT İLİŞKİSİ - İsmail Erten Su Forumu Mayıs

SARIÇAY KENT İLİŞKİSİ

-Sarıçay deniz birleşimi 5 bin yıl kadar önce bir körfezdi. Zamanla doldu, Karacaören ovası, Barbaros

Mah. ile şimdiki ana su yataklarından akıyordu. Deniz birleşimi azmak, küçük adacıkları bölen su

yolları, bu bölgenin aktif kullanımını etkiliyordu.

-1320’lerde denizden kullanıma açılan (karadan kullanımı kısıtlı veya yok olan) şimdiki kale

bölümünde bir kale varlığı görülüyor. Yazılı (seyyah hatıraları), çizili (gravürlerde) ve haritalarda bu

kalenin varlığı tespit edilmektedir. Bu kaleye ait somut izlerin tespiti için bölgede yüzey araştırması ve

küçük boyutlu sondajlar yapılması bekleniyor.

-1462-63 yıllarında Kal-i Sultani adıyla şimdiki kale bir önceki kalenin duvarı üzerine ve genişletilerek

yapılıyor. Fatih yaptırıyor, İstanbul’u korumak için inşa ediliyor. Böylece kentin ilk yerleşiklerinin

oluşması sağlanıyor.

-Kent 550 yıldır Sarıçay ile iç içe yaşamını sürdürüyor.

-Çay; kent yaşamında çok önemli bir değer, can damarıdır. İçme su kaynağı olarak (Osmanlı ilk

döneminden beri künklerle kente getiriliyor, 1900 yılındaki su deposu modern olarak kullanma

suyunun gelmesini sağlar, son olarak baraj dan 1992 de alınmaya başlar.) ……Yeraltı suyun besleyen

kent bahçeleri, kent arka bahçelerinin kuyu sularının besleyicisidir, civar tarım alanlarının su

kaynağıdır. Ayrıca, kullanma su kaynağıdır, bizzat suyun çamaşır, yıkama, temizlik vb işlemlerinin

yapıldığı bölgedir.

-Çay kenarı yaşamlar… Musevi depoları, ticaret ve taşımacılık, Çınarlık mesire-panayır yeri... Tatar

mahallesi atlar, tarım çiftlikleri..

-Çay, kent yaşamında bir tehdittir. En önemli tehdit sellerdir. 1928 yılı sel fotoları mevcuttur. 1964 yılı

seli isyanın başlangıcı olmuştur ve barajın yapımına yol açmıştır.

-Çay iki yakanın ayrı kalmasına yol açar, dolayısıyla kentin ortasından akan bu çay üzerinden

1950’lerde ilk modern taşıt geçmesine olanak sağlayan beton köprü inşa edilir. Daha önceki köprüler

ahşap ve yaya geçişine olanak veren köprülerdir, kimi zaman at arabaları ve diğer araçların geçişine

yönelik yazlık köprüler, geçişler inşa edilir.

-Çayın oluşturduğu delta üzerinde kurulan, genişleyen ve yükselen kent, depremsellik açısından çok

önemli riskleri taşır. Bunların başında likit zemin-sıvılaşma riski gelmektedir.

-Sarı Öküzü satmayacaktık… Cuma pazarı 1980’lerde buraya taşınıyor,… Köy minibüsleri durağı, özel

araç otoparkları… Çay su kanalı kenarlarının betonlanması ve balıkçı barınağı, çekek yeri…

-Sarıçay kaynağı ve su toplama havzasına dair tehditler; Köy yerleşimleri atıkları, kimyasal ilaç ve

gübrelemeye bağlı yüzey sularınca taşınan kirlilik, çay yatağındaki fabrika, atölye vb atıkları, Vahşi

madencilik tehdidi…

Mimar İsmail Erten-Çanakkale/11.05.2026

Sarıçay İnisiyatifi