Sarıçay Nehri çökeltilerinin iz metal kaynaklı ekolojik risk analizi 2022 (Akademik Makale-Ahmet Evren ERGİNAL)
Çanakkale, Kuzeybatı Türkiye
Sarıçay Nehri çökeltilerinin iz metal kaynaklı ekolojik risk analizi 2022
Taylan AKARSU, Serkan KÜKRER, Ahmet Evren ERGİNAL
Jeoakümülasyon değerlerini ortalamaları; Cd için güçlü ila aşırı derecedekirlenmiş, Pb ve Ni için güçlü derecede kirlenmiş, Cr, Au, Ag, Ba, Bi ve Tl için orta derecede ila güçlü derecede kirlenmiş, Zn ve Mg için orta derecede kirlenmiş, Sb, Mn, U, P, Na, Ca, Co, K ve As için kirlenmemiş ila orta derecede kirlenmiş ve Sr, Fe, Al, Hg, V, Cu ve Ti için kirlenmemiş şeklindedir.
Sarıçay Havzası geniş tarım arazileriyle çevrilidir. Cd, Pb, Zn, Ni ve As zenginleşmesi, tarımda kullanılan gübre ve pestisitler ile ilişkili olabilir (Cai vd., 2015; Köleli̇ ve Kantar, 2005). Ayrıca, Çanakkale ilinin maden haritası, havzada zenginleşme kaynağı olarak kabul edilebilecek Pb-Zn yataklarını göstermektedir (https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/hizmetler/madenharitalari/canakkale.pdf) ve Sarıçay Havzası'nda barit, manyezit ve altın yatakları ile gümüş işletmelerinin varlığını da göstermektedir.
ISSN: 2148-9173 Vol: 9 Issue:2 June 2022
Kaynak: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1952692
.png)
Sarıçay'daki kirliliğin bilimsel boyutunu net bir şekilde ortaya koyan çok önemli bir akademik çalışma. Bu makale, Taylan Akarsu, Serkan Kükrer ve Ahmet Evren Erginal tarafından 2022 yılında International Journal of Environment and Geoinformatics dergisinde yayımlanmıştır
Belgenin tamamını senin için Türkçe özetleyerek, özellikle Sarıçay projen için kritik olan bulguları maddeler halinde aşağıda derledim:
Makale Başlığı
Çanakkale, Kuzeybatı Türkiye, Sarıçay Nehri Tortularının İz Metal Kaynaklı Ekolojik Risk Analizi
1. Çalışmanın Amacı ve Yöntemi
Amaç: Çanakkale şehrinin içinden geçen Sarıçay Nehri'ndeki metal kirliliğinin kaynaklarını, ekolojik risk seviyelerini ve kirletici türlerini analiz etmek
. Yöntem: Nehir boyunca belirlenen 26 farklı istasyondan dip çamuru (tortu/sediman) örnekleri toplanmış ve laboratuvar ortamında (ICP-MS) analiz edilmiştir
.
2. Özet Bulgular (Kirlilik Durumu)
Analiz sonuçlarına göre Sarıçay'daki kirlilik durumu şu şekildedir:
Tespit Edilen Metaller: Krom (Cr), Nikel (Ni), Kurşun (Pb), Altın (Au), Gümüş (Ag), Baryum (Ba), Bizmut (Bi), Talyum (Tl), Sodyum (Na), Çinko (Zn), Magnezyum (Mg), Potasyum (K), Arsenik (As), Antimon (Sb) ve Manganez (Mn) elementlerinde insan kaynaklı (antropojenik) zenginleşme tespit edilmiştir
. En Yoğun Kirlilik: Miktar olarak en büyük zenginleşme Kadmiyum (Cd) elementinde görülmüştür
. Risk Seviyesi:
Kadmiyum (Cd): Orta dereceli risk
. Nikel (Ni) ve Kurşun (Pb): Çok yüksek risk seviyesi tespit edilmiştir
.
Genel Ekolojik Risk: Örnek alınan 26 istasyonun 25'inde "Çok Yüksek Potansiyel Ekolojik Risk" (PER ≥ 600) olduğu belirlenmiştir
.
3. Kirliliğin Kaynakları (Suçlular Kim?)
Çalışma, kirliliğin ana kaynaklarını istatistiksel analizlerle şu şekilde belirlemiştir:
Tarımsal Faaliyetler: Havza çevresindeki geniş tarım arazilerinde kullanılan gübre ve tarım ilaçları; Kadmiyum, Kurşun, Çinko, Nikel ve Arsenik birikiminin temel nedenlerinden biri olarak gösterilmiştir
. Madencilik Faaliyetleri: Çanakkale maden haritasına göre havzada bulunan Kurşun-Çinko yatakları, altın, gümüş ve barit yatakları zenginleşmenin kaynakları arasındadır
. Sanayi ve Çimento: Bölgedeki çimento fabrikaları ve hammaddelerinin çıkarılması süreci; Talyum, Arsenik ve Krom zenginleşmesine katkıda bulunmaktadır
. Trafik ve Yakıt: Nikel ve Krom kirliliği, araç yakıtlarının (kömür, dizel, fuel-oil) yanması sonucu ortaya çıkan atıklarla ilişkilendirilmiştir
.
4. Sonuç ve Öneriler
Makalenin sonuç bölümünde şu ifadelere yer verilmiştir:
Çanakkale şehri; kentleşme, sanayileşme ve tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan ağır bir kirlilik baskısı altındadır
. Zenginleşme seviyeleri "orta" ile "çok yüksek" arasında değişmektedir
. Öneri: Yerel yönetimler (Belediye vb.), kirletici girdilerini kontrol etmek için havza bazlı düzenli değerlendirmeler yapmalıdır. Özellikle tarım arazilerinde gübre ve pestisit kullanımına ve atık üreten kaynakların yönetimine (yönetmeliklere uygunluğuna) azami dikkat gösterilmelidir
.
Senin Projen İçin Not: Bu rapor, belgeselinde veya kampanyanda kullanabileceğin en somut "bilimsel kanıt" niteliğindedir. Özellikle "26 istasyonun 25'inde çok yüksek ekolojik risk var"
Comments
Post a Comment